Uitvraag routes

Werkwijze beoordelingscommissie

De 24 aanvragen zijn beoordeeld op de criteria zoals gesteld in de uitvraagbrief van het ministerie van Verkeer en Waterstaat d.d. 7 december 2009. De beoordeling betreft de inhoudelijke effectiviteit: het vertrouwen dat de commissie heeft in de mate waarin de regionale fietsverbindingen de beoogde effecten kunnen opleveren. De commissie is gevraagd de realiteit en onderbouwing van verwachtingen en prognoses in haar beoordeling te betrekken. Resultaat is een lijst met projectvoorstellen die door de beoordelingscommissie als kansrijk zijn aangemerkt en in principe door het ministerie zullen worden ondersteund met een bijdrage.

De hoogte van de bijdrage van VenW bedraagt 50% in de kosten van de realisering van de route (infrastructuur + bijkomende kosten voor communicatie en dergelijke) tot een maximum van € 1,5 miljoen.

De aanvragen zijn beoordeeld door ze te toetsen aan de onderstaande criteria:

• Er is een bestaand of toekomstig regionaal of stedelijk bereikbaarheidsprobleem.
• Er zijn kansen om een directe regionale fietsroute voor woon-werkverkeer te realiseren.
• Het gaat om een route die de bereikbaarheid van woon-werklocaties in de regio verbetert.
• Er moet sprake zijn van voldoende potentieel gebruik van de route in het woon-werkverkeer en mogelijkheid tot substitutie van auto naar fiets. In het eerste voorstel wordt zo mogelijk een kwantitatieve inschatting opgenomen, eventueel kan volstaan worden met een kwalitatieve inschatting van dit potentieel. Doelstelling van de uitvraag is een substitutie van 5% van auto naar fiets in het woon-werkverkeer op de betreffende route.

Elk afzonderlijk lid van de commissie heeft de aanvragen op bovengenoemde criteria beoordeeld. Per criterium is een score op een vijf-puntsschaal vastgesteld:
- -, - 0, + of ++. Een score ++ betekent dat in alle opzichten volledig aan het criterium wordt voldaan en een score - - betekent dat in geen enkel opzicht aan het criterium wordt voldaan. Waar mogelijk werden ook suggesties ter verbetering van de zwakke punten aangereikt. In onderlinge discussie hebben de commissieleden uiteindelijk hun definitieve oordeel per onderdeel vastgesteld.

De commissie heeft criterium "voldoende potentieel gebruik" op een alternatieve wijze beoordeeld, omdat in de ingediende voorstellen sterk uiteenlopende methoden zijn gebruikt om het potentieel te schatten. In de meeste gevallen lag de oorzaak in een onvolkomenheid in de berekening, bijvoorbeeld doordat er geen onderscheid gemaakt werd tussen de fietsers die nu al gebruik maken van de route en de nieuwe fietsers. Ook werd er bij enkele aanvragen helemaal geen berekening bijgevoegd en alleen verwezen naar een beleidsplan.

Om de aanvragen toch op uniforme wijze met elkaar te kunnen vergelijken voor wat betreft het potentieel en de kosteneffectiviteit van de maatregelen, is een zogenaamd zwaartekrachtmodel opgezet. Doel van het zwaartekrachtmodel is niet om absolute voorspellingen over het aantal fietsers te doen, maar om de ingediende voorstellen met een eenduidige, kwantitatieve methode met elkaar te kunnen vergelijken en de voorstellen op basis daarvan te kunnen rangschikken.

In het model wordt het vervoerspotentieel geschat op basis van aantallen inwoners, arbeidsplaatsen en de afstand tussen de kernen. Vervolgens wordt het aandeel geschat van de verplaatsingen die met de fiets worden gemaakt, op basis van ervaringscijfers over de relatie tussen fietsaandeel en de fietsafstand. De schattingen van de absolute potentie zijn uitsluitend gebruikt om de relatieve scores per routes te bepalen. De modelresultaten zijn desgewenst op aanvraag beschikbaar.

De geschatte kosten van de fietsverbinding zijn vervolgens afgezet tegen de verwachtte aantallen fietsers. De aanvragen zijn vergeleken op de geschatte kosteneffectiviteit. Hierbij is er rekening mee gehouden dat de begrotingen vooralsnog bij benadering zijn.

Fiets Filevrij! is een samenwerkingsproject van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat,
de Fietsersbond en regionale en lokale overheden van de vijf fietsroutes.